Een pdf van 18 MB die wordt geweigerd door een formulier met een limiet van 5 MB, een e-mail die terugkomt, een scan van tien pagina's die op een telefoon een minuut nodig heeft om te openen: vroeg of laat wordt het gewicht van een pdf een probleem. Het goede nieuws is dat je het bestand bijna altijd flink kunt verkleinen, zolang je begrijpt waar het gewicht vandaan komt en een tekstrapport niet met hetzelfde middel behandelt als een scan.
Waar het gewicht van een pdf vandaan komt
Een pdf is een container. Daarin zitten tekst (heel licht: enkele tientallen kilobytes voor tien pagina's), ingesloten lettertypen (20 tot 300 KB per stuk, meer bij een volledig Aziatisch lettertype), vectorafbeeldingen en vooral afbeeldingen. In negen van de tien gevallen zijn de afbeeldingen het gewicht.
Neem een A4-pagina die in kleur is gescand met 300 punten per inch: die meet 2.480 × 3.508 pixels, ongeveer 8,7 miljoen pixels. Onbewerkt opgeslagen is dat 26 MB per pagina (3 bytes per pixel). Zelfs met JPEG-compressie weegt zo'n pagina meestal tussen 0,5 en 2 MB. Een scan van tien pagina's komt snel boven de 10 MB, terwijl dezelfde inhoud getypt in een tekstverwerker minder dan 200 KB weegt.
Dat verschil in aard is waarom er geen enkele instelling bestaat: je verkleint een scan niet op dezelfde manier als een document dat uit Word is geëxporteerd.
De drie compressieniveaus
De tool PDF comprimeren biedt drie niveaus, zonder opsmuk beschreven:
| Niveau | Wat verandert er | Tekst nog selecteerbaar? | Kies het wanneer |
|---|---|---|---|
| Licht | Het bestand wordt netjes herschreven (ongebruikte objecten en duplicaten verwijderd). Afbeeldingen blijven onaangeroerd. | Ja | De pdf komt uit software die hem slecht heeft geëxporteerd en je geen enkel verlies accepteert. |
| Gebalanceerd | Ingesloten foto's worden standaard teruggebracht tot 150 ppi en opnieuw als JPEG gecodeerd. | Ja | Het algemene geval: scans, geïllustreerde rapporten, presentaties. |
| Maximaal | Elke pagina wordt een afbeelding. | Nee | Een laatste redmiddel, wanneer een groottelimiet verplicht is en de tekst niet gekopieerd hoeft te worden. |
De echte besparing hangt af van de inhoud. Een pdf vol foto's of scans kan bij Gebalanceerd 60 tot 90% van zijn gewicht verliezen. Een pdf met alleen tekst heeft weinig te verliezen: Maximaal zou hem vooral “afslanken” door hem in afbeeldingen om te zetten, wat tekst zoeken kost en hem zelfs zwaarder kan maken.
Stap voor stap comprimeren
- Open PDF comprimeren en sleep je bestand erin (maximaal 80 MB per bestand; meerdere bestanden tegelijk kan, ze komen terug in een ZIP-archief).
- Laat het niveau op “Gebalanceerd” staan, tenzij je weet dat het bestand al puur tekst is.
- Klik op “Comprimeren” en lees de drie getoonde cijfers: grootte voor, grootte na, bespaard percentage. Ze zijn gemeten op het geproduceerde bestand, niet geschat.
- Bekijk het voorbeeld van de eerste pagina, open daarna de gedownloade pdf en blader erdoorheen voordat je hem verstuurt: controleer vooral pagina's met foto's of stempels.
- Is het bestand nog te zwaar, schakel dan over naar “Maximaal” of verlaag de afbeeldingsresolutie (120 ppi is voldoende op een scherm).
Als de tool geen kleiner bestand kan maken, geeft hij je het origineel terug en zegt hij dat: een pdf kan nooit zwaarder terugkomen dan hij erin ging.
Praktische tips voor een beter resultaat
- Comprimeer vanaf het origineel. Een al gecomprimeerde pdf opnieuw comprimeren degradeert de afbeeldingen weer voor weinig winst.
- Verklein afbeeldingen voordat je ze invoegt. Als je het document zelf maakt, voorkomen foto's die op weergavegrootte zijn gebracht het probleem bij de bron (zie Een afbeelding verkleinen en bijsnijden voor web, Instagram of YouTube).
- Scan een gewoon document op 150 of 200 ppi. Op 300 ppi win je alleen leesbaarheid bij heel kleine letters; vooral vermenigvuldig je het gewicht: van 300 naar 150 ppi deelt het aantal pixels door vier.
- Scan in grijstinten of zwart-wit documenten zonder nuttige kleur: het gewicht daalt zonder verlies aan leesbaarheid.
- Bewaar het origineel. Beeldcompressie is onomkeerbaar.
Veelgemaakte fouten
- Uit reflex “Maximaal” kiezen en dan merken dat de tekst niet meer te selecteren is en Ctrl+F niets vindt.
- Proberen een met wachtwoord beveiligde pdf te comprimeren: ontgrendel hem eerst met PDF ontgrendelen als je daartoe gerechtigd bent.
- Het resultaat alleen op grootte beoordelen en niet op uiterlijk: open het geproduceerde bestand altijd.
- Drie keer achter elkaar comprimeren in de hoop elke keer te winnen: de tweede ronde levert bijna altijd erg weinig op.
Eerlijke beperkingen
- De verwerking gebeurt in het geheugen van je browser, vandaar de limiet van 80 MB per bestand. Een zeer grote pdf kan op een instaptelefoon mislukken: probeer het op een computer.
- Afbeeldingen die de tool niet veilig kan verwerken (transparantie, maskers, geïndexeerde of CMYK-kleuren) blijven intact: een pdf vol zulke afbeeldingen wordt minder klein.
- Digitale handtekeningen worden ongeldig door elke wijziging aan het bestand, compressie inbegrepen: comprimeer geen document dat al elektronisch is ondertekend als de handtekening ertoe doet.
- Geen enkele compressie maakt een wazige scan scherp: als de tekst vooraf onleesbaar is, blijft hij dat.
Veelgestelde vragen
Wordt mijn bestand naar een server geüpload?
Nee. De compressie wordt door je browser gedaan; er wordt niets verzonden of opgeslagen. Dat is ook de reden voor de limiet van 80 MB per bestand.
Waarom wordt mijn pdf met tekst nauwelijks kleiner?
Omdat hij al weinig weegt: tekst en lettertypen nemen hooguit enkele honderden kilobytes in. Alleen afbeeldingen bieden echte speelruimte.
Welke resolutie kies ik voor een pdf die op een scherm wordt gelezen?
150 ppi is genoeg voor een document dat op een scherm wordt gelezen of per e-mail wordt verstuurd; houd 200 tot 300 ppi aan als het document wordt afgedrukt of de letters erg klein zijn.
Blijft de tekst na compressie selecteerbaar?
Bij Licht en Gebalanceerd wel. Bij Maximaal wordt elke pagina een afbeelding: de tekst is niet meer te selecteren, tenzij je het bestand daarna door OCR PDF haalt.
Kan ik meerdere pdf's tegelijk comprimeren?
Ja: sleep ze samen erin, ze worden na elkaar verwerkt en je krijgt alles terug in een ZIP-archief.