“20% korting, en dan nog eens 10%”, “de btw in deze prijs inclusief btw”, “de huur steeg van 5 naar 7%”: percentages zijn overal, en de fouten ook. De meeste komen voort uit dezelfde verwarring: een percentage is altijd van een grondtal, en dat grondtal verandert van berekening tot berekening. Deze gids geeft de formules, controleerbare voorbeelden en de klassieke valkuilen.
De drie basisberekeningen
| Vraag | Formule | Voorbeeld |
|---|---|---|
| X% van Y | Y × X ÷ 100 | 25% van 80 = 80 × 25 ÷ 100 = 20 |
| X is hoeveel % van Y | X ÷ Y × 100 | 20 is 25% van 80 |
| Verandering van A naar B | (B − A) ÷ A × 100 | Van 80 naar 100: +25%. Van 100 naar 80: −20% |
Het laatste voorbeeld verrast: een stijging van 25% wordt gecompenseerd door een daling van 20%, niet van 25%, omdat het grondtal niet meer hetzelfde is. Procentenrekenmachine bundelt zes berekeningen (X% van Y, X is hoeveel procent van Y, verandering tussen twee waarden, een bedrag verhogen of verlagen, het totaal vinden uit een percentage, verschil in procentpunten). Elke is vooraf ingevuld met een voorbeeld: wijzig de waarden en het resultaat wordt bijgewerkt, met de formule toegepast op jouw getallen. Verandering wordt altijd gemeten ten opzichte van de beginwaarde; een beginwaarde van nul wordt gesignaleerd in plaats van een zinloos resultaat te geven.
Procentpunten of procent?
Als een rente van 5% naar 7% gaat, stijgt ze met 2 procentpunten, maar relatief met 40% (2 ÷ 5). De media halen de twee vaak door elkaar. Spreek bij het vergelijken van twee rentes in punten; spreek bij het vergelijken van twee bedragen in procenten.
Kortingen: waarom 10% en dan 20% geen 30% is
Een korting van 10% en daarna 20% wordt toegepast op een al verlaagde prijs: 100 wordt 90 en dan 72. De totale korting is 28%, niet 30%. De formule: 1 − (1 − 0,10) × (1 − 0,20) = 0,28.
Btw in beide richtingen met Btw-rekenmachine
Van exclusief naar inclusief btw vermenigvuldig je: bij 20% btw geeft 100 exclusief 120 inclusief. Andersom deel je: 120 inclusief ÷ 1,20 = 100 exclusief. De klassieke fout is 20% aftrekken van 120 (wat 96 geeft) in plaats van delen door 1,20, omdat de 20 aan btw 20% van de nettoprijs is, niet van de brutoprijs.
- Geef aan of je bedragen exclusief of inclusief btw zijn en vul het tarief in. Het is vrij invulbaar: er wordt geen tarief opgelegd en knoppen bieden gangbare tarieven.
- Vul een of meer regels in. Elke regel kan een eigen tarief hebben, handig voor een factuur met meerdere tarieven; de uitsplitsing per tarief wordt getoond.
- Kies de afronding: “per regel” rondt elke regel af en telt dan op, zoals op een factuur; “op het totaal” telt de grondslag van elk tarief op voordat de btw wordt afgerond.
- Lees het nettototaal, de btw en het brutototaal af.
Afronding verandert het resultaat soms met een cent. Voorbeeld: drie artikelen van 1,99 exclusief met 20% btw. Per regel is elke btw 0,398 afgerond op 0,40, dus 1,20 in totaal; op het totaal geeft 5,97 × 20% = 1,194 een btw van 1,19. Beide methoden komen veel voor: volg die welke je land of facturatiesoftware vereist. Decimale hoeveelheden (2,5 kg) worden geaccepteerd, met komma of punt.
Veelgemaakte fouten
- Opeenvolgende percentages optellen in plaats van ze samen te stellen.
- Het btw-percentage aftrekken in plaats van te delen door 1 plus het tarief.
- Procentpunten en procenten verwarren.
- Een verandering berekenen vanuit het verkeerde grondtal: het is altijd de beginwaarde.
- Een verouderd btw-tarief toepassen, of een dat niet bij het product of land past.
Eerlijke beperkingen
- Btw-tarieven worden niet automatisch bijgewerkt: controleer het tarief dat op jouw situatie van toepassing is. De tools rekenen, ze geven geen belastingadvies.
- Wettelijke afrondingsregels verschillen per land en software.
- Berekeningen zijn exact in decimalen (geen 0,1 + 0,2 = 0,30000000000000004), maar de weergave is beperkt tot het gekozen aantal decimalen.
Veelgestelde vragen
Hoe bereken ik 15% van 240?
240 × 15 ÷ 100 = 36.
Hoe krijg ik de prijs exclusief btw uit de prijs inclusief btw?
Deel de brutoprijs door 1 plus het tarief: bij 20% deel je door 1,20. 120 inclusief geeft 100 exclusief.
Waarom geven twee kortingen van 10% geen 20%?
De tweede wordt toegepast op een al verlaagde prijs: 100 wordt 90 en dan 81, een totale korting van 19%.
Wat is een procentpunt?
Het is het verschil tussen twee percentages: van 5% naar 7% is het verschil 2 punten, een relatieve stijging van 40%.
Worden mijn bedragen ergens naartoe gestuurd?
Nee. Berekeningen gebeuren in je browser.